«یک راسو دنبالم افتاده» یکی از بامزهترین کتابهای تصویری کودکه که انتشارات پرتقال منتشرش کرده. من شانس این رو داشتم قبل از چاپشدن، یه نگاهی بهش بندازم و از نظر ویرایشی بررسیش کنم و بعد به عنوان ویراستار یه نسخهش رو هدیه بگیرم. (خیلی کیف میده واقعا.)
دو هفته پیش هم خیلی مختصر و کلی تو استوری اینستاگرام و کانال تلگرامم دربارهش صحبت کردم و بازخورد خیلی خوبی گرفتم. خیلیها مایل بودند دربارهی این کتاب بیشتر بدونند. حتی بهم ایمیل زدند چطوری و از کجا میتونند این کتاب رو بخرند. این شد که تصمیم گرفتم مفصل دربارهش بنویسم. (البته اگه این ماتحت گشادم اجازه بده، تصمیم دارم دربارهی فیلمها و انیمیشنها و کتابهایی که میخونم، بیشتر بنویسم.)
«یک راسو دنبالم افتاده» از یه صبح عجیب شروع میشه. صبحی که مردِ داستان در خونهش رو باز میکنه و با یه راسوی خونسرد چشمتوچشم میشه. راسویی که انگار مدتها رو پلهها منتظر بوده تا مرد رو ببینه. ولی عجیب اینجاست که هیچ واکنشی نشون نمیده.
ماجرا از جایی عجیبتر میشه که راسو سایهبهسایه دنبال مرد میافته و همهجا تعقیبش میکنه؛ تا جایی که مرد رو دچار ترس میکنه.
برگشتم و از راسو پرسیدم:
«چی میخواهی؟»
راسو جوابم را نداد.
خُب، هرچه باشد او یک راسو بود.
مرد که در پی صلح و دوستی و غلبه به این وضعیت عجیبوغریبه، سعی میکنه با دادن هدیههای مختلف، در دوستی رو به روی راسو باز کنه.
برایش یک سیب خریدم.
بهش یک کاسه شیر دادم.
خواستم ساعت تو جیبیام را هم بهش بدهم.
راسو هیچکدام از آنها را نخواست.
راسو نه تنها هیچکدوم از هدیههای مرد رو نمیپذیره، بلکه هیچ تغییری هم تو رفتارش ایجاد نمیکنه...
تعلیق و کشش داستان همینطور صفحه به صفحه و تصویر به تصویر ادامه داره تا خواننده بالاخره بفهمه راسوئه چی از جون این مرده میخواد!
کتاب تصویری «یک راسو دنبالم افتاده»، بهزعم من روایتگر رابطههاییه که یک طرف یا هر دو طرف رابطه بلاتکلیفاند. رابطههای نامتوازنی که هیچوقت تعادل ندارند و همیشه یک طرف رابطه بیشتر از طرف مقابل وقت و انرژی صرف میکنه؛ نامتعادلیِ اینجور روابط زمانی به طرف دیگه کج میشه که فردِ پیگیر و انرژیدهنده، دست از نقشش برمیداره و طرف مقابل رو به حال خودش رها میکنه. به عبارتی بیخیال رابطه میشه. حالا کسی که همیشه نقش تغذیهکننده رو داشته، به خودش میآد تا برای حفظ این رابطه کاری کنه. و این «یهکاریکردن» معمولا مساویه با جابهجاشدن نقش آدمها تو رابطه. مفهومی که این کتاب کودک به بامزهترین شکل ممکن به تصویر کشیده و روایتش کرده. به خاطر همینه که این کتاب تصویری رو هم برای بچهها مناسب میدونم، هم برای بزرگسالهای خوشذوق. قطعا و بدون شک هر خوانندهای تو هر سنی که باشه از خوندن و دیدن تصاویر بامزهی این کتاب برای چند دقیقه حسابی لذت میبره.
«مک بارنت» از نویسندههای پرطرفدار ادبیات کودکه که جایزههای زیادی هم برده. بارنت تو کتابهاش مفاهیم روابط انسانی رو با هوشمندی و زبان خیلی ساده روایت میکنه. تو این کتاب هم بچهها رو با مفهوم پیچیدهای آشنا میکنه. اما به جای نتیجهگیری اخلاقی یا درسدادن، فقط ذهنشون رو درگیر، و هنرمندانه این فرصت رو براشون فراهم میکنه تا خودشون به تحلیل داستان بپردازند.
دربارهی تصویرسازیهای سیاه و قرمزش هم بگم که یکی از ویژگیهای برجستهی کتاباند. تصویرسازیهای دوستداشتنی و فوقالعادهی پَتریک مکدانل باعث شد که این کتاب، به عنوان کتابِ تصویریِ برگزیدهی نیویورک تایمز تو سال ۲۰۱۵ انتخاب بشه.
فکر میکنم هر نکتهای که دربارهی این کتاب تصویری به ذهنم میرسید نوشتم.
با توجه به وضعیت اقتصادی فعلی جامعه و بالابودن قیمت کتابها، چندتا سوال کلیشهای رو همراه با جوابهاشون مطرح میکنم:
۱. ارزش خوندن داره؟ قطعا آره.
۲. ارزش خریدن داره؟ آره. قیمت کتاب ۲۹ هزارتومنه که با توجه به کیفیت چاپ، رنگها، جنس کاغذ و صحافیش این قیمت میارزه.
۳. برای چه گروه سنی مناسبه؟ برای بچههای ۳ تا ۱۰۰ ساله.
بسیار انگشتشمارند کسانی که آرزوهایشان را به هر قیمت که شده برآورده میسازند.